|
|
(d. 1929, Nallıhan, Ankara), Türk roman, öykü ve oyun yazarı. Cumhuriyet Döneminin çeşitli sorunlarını ele alan ve biçimsel yetkinliğiyle dikkat çeken yapıtlarıyla tanınır. Ankara Kız Lisesi'ni (1946), Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Fransız Dili ve Edebiyat Bölümü'nü (1950) bitirdi. Ankara Radyosu'nda dramaturg, radyo tiyatrosu müdürü, program uzmanı ve daire başkanı olarak çalıştı (1951-70). Yazarlığa 1946'da Ulus gazetesinde yayımlanan tiyatro eleştirileriyle başladı. 1948-50 arasında Kaynak dergisinde şiirleri yayımlandı. Sevim Uzgören ile birlikte yazdığı Bir Oyun Yazalım 1953'te Ankara'da Küçük Tiyatro'da sahnelendi. İlk romanın yayımlandığı 1973'e değin başta gelen uğraşı oyun yazarlığı oldu. Bunun yanı sıra tiyatro eleştirileri yazdı, oyunlar çevirdi. 1973'ten başlayarak çalışmalarını öykü ve roman türlerinde yoğunlaştırdı. Ülkenin toplumsal çalkantılarla dolu dönemlerini ve bu dönemlerin kişiler üzerindeki etkilerini irdeledi. Ele aldığı konuların yanı sıra yapıtlarının biçimsel yetkinliğiyle, özellikle de ayrıntıları değerlendirişi ve geriye dönüş, iç monolog gibi değişik tekniklerden yararlanmadaki başarısıyla ilgi çekti. İlk romanı Ölmeye Yatmak'ta (1973) Cumhuriyet dönemi resmi ideolojisinin yarattığı modellerin, toplumun değişik kesimlerindeki bireyler üzerindeki etkisini sergiler. İkinci romanı Fikrimin İnce Gülü'nü (1976) izleyen ve anlatım teknikleri yönünden en iyi romanı kabul edilen Bir Düğün Gecesi'nde (1979) 12 Mart 1971 sonrası dönemi, özellikle de aydın çevresini ele alır. Yazsonu (1980) ve Üç Beş Kişi (1984) daha çok bireylerin dünyasına yaklaştığı ürünleridir. Hayır (1989) adlı romanı Ölmeye Yatmak ve Bir Düğün Gecesi'nin son halkasını oluşturur. Yüksek Gerilim (1974), Sessizliğin İlk Sesi (1978), Hadi Gidelim (1982), Hayatı Savunma Biçimleri (1997) gibi yapıtlarında ki öykülerin en belirgin özelliği bireylerin dünyasını işlemede ortaya koyduğu ustalık ve kendisiyle konuları arasındaki uzaklıktan doğan ince bir alay öğesidir. 1996'da Toplu Oyunlar'ı yayımlanan Ağaoğlu'nun deneme ve değini yazıları Geçerken (1986), Karşılaşmalar (1993) ve Başka Karşılaşmalar (1996) adlı kitaplarında toplandı. Üç Oyun (1973) adlı yapıtıyla 1974 Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü'nü, Yüksek Gerilim ile 1975 Sait Faik Hikâye Armağanı'nı, Bir Düğün Gecesi ile 1979 Sedat Simavi Vakfı Ödülü'nü, 1980 Orhan Kemal Roman Armağanı'nı, 1980 Madaralı Roman Ödülü'nü ve Romantik Bir Viyana Yazı (1993) adlı yapıtıyla 1997 Aydın Doğan Roman Ödülü'nü aldı. Evcilik Oyunu (1964), Çatıdaki Çatlak (1969), Kendini Yazan Şarkı (1977) ve Çok Uzak-Fazla Yakın (1989) öbür oyunlarından bazılarıdır. |