BERTOLT BRECHT- 1898-1956
Yüzyılımıza damgasını vuran oyun yazarı ve tiyatro
kuramcılarından Bertolt Brecht Bavyera'nın Augsburg kentinde doğdu.
Aynı zamanda yetenekli bir şair olan Brecht ilk şiirlerini 1913'te
okul gazetesinde yayımladı. Bundan bir yıl sonra ise yaşadığı
kentin yerel gazetesinde yazıları çıkmaya başladı. Edebiyata ve
tiyatroya büyük ilgi duymasına karşın bir süre tıp eğitimi gördü.
I. Dünya Savaşının son yılında askere alındı ve bir hastanede
görev yaptı. Aynı yıl "Ölü Askerin Öyküsü" adlı bir
şiir yazdı. Bu şiiri, yıllar sonra Nazilerce suçlanarak Alman
yurttaşlığından atılmasına neden oldu. 1919 şiir çalışmaları açısından
verimli bir yıldı. Şiirlerini Die Hauspostille'de (Dua Kitabı)
topladı.
Bu sırada tiyatroya olan ilgisi de sürüyordu. 1924'te Berlin'e
gitti. Burada Carl Zuckmayer, Max Reinhardt ve Helena Weigel gibi
dönemin ünlü sanatçılarıyla tanıştı ve birlikte çalışma olanağı
buldu. Bir süre sonra yetenekli bir oyuncu olan Helena Weigelle
evlendi ve bu evlilik ömrünün sonuna kadar sürdü. Brecht'in oyunların
pek çoğunda Weigel başrolde oynadı.
Tiyatro yönetmeni Erwin Piscator ve besteci Kurt
Weill ile tanıştıktan sonra Brecht tiyatro yaşamında yeni bir
adım attı. Piscatorla birlikte Jaroslav Hasekin ünlü romanı Aslan
Asker Şvayk'ı sahneye uyarladıktan sonra yazdığı Adam Adamdır
adlı oyunu "epik tiyatro" anlayışının ilk denemesiydi.
Bu öğretici bir tiyatro türü olup, olaylar geleneksel tiyatrodakinin
aksine, dramatik bir biçimde canlandırılacak yerde, izleyiciye
anlatılır. İzleyici sahnede olup biteni bir gözlemci gibi izler.
Epik Tiyatro'da amaç düşündürmek, izleyicinin aklını kullanarak
bir karara varmasını, harekete geçmesini sağlamaktır. Brecht dünyanın
değişmesinden; insanların fırsat eşitliğine, düşünce özgürlüğüne
sahip olduğu, adaletli bir düzenin kurulmasından yanaydı. Benimsemiş
olduğu Marxist dünya görüşü doğrultusunda, böylesine bir dönüşümün
gerçekleşeceğine inanıyordu. Tiyatronun bu amaca ulaşmak için
etkili araçlardan biri olduğu kanısındaydı.
Yine bu sırada yazdığı ve Kurt Weill'in bestelediği;
dünya çapında ün kazanacak olan Mahagonny ve Üç Kuruşluk Opera
adlı müzikalleri sahneye koydu.
Nazilerin yönetime gelmesiyle birlikte Brecht'in
Almanya'da çalışma olanağı ortadan kalktı. 1933'te Almanya'yı
terk etti. Önce İsviçre'ye, oradan Danimarka'ya gitti. 1939'a
kadar kaldığı Danimarka'da Tak-tik , Hitler Rejiminin Korku ve
Sefaleti, Galileo'nun Yaşamı, Cesaret Ana ve Çocukları gibi her
biri başyapıt olan oyunlar yazdı. Sezuanın İyi İnsanını da burada
yazmaya başladı.
1939'da Danimarka'nın da Nazi tehdidi altına girmesi
üzerine önce Finlandiya'ya, oradan da 1941 de ABD'ye gitti. Bertold
Brecht'in oyunlarından bazıları bu dönemde İngilizce'ye çevrildi
ve ABD de sahnelendi. Ne var ki, bu ülkede izleyici Brecht'in
oyunlarından tedirgin oldu ve ilgi göstermedi. 1947de ABD'de esen
Soğuk Savaş rüzgarı, Brecht'in Amerika'ya Karşı Etkinlikleri Soruşturma
Komisyonu'nca sorguya çekilmesine yol açtı. Dünya görüşüne ilişkin
suçlamalara karşı çıktı. ABD'de barınmayacağını anlamıştı.
Bertold Brecht, Alman Demokratik Cumhuriyeti yöneticilerinin
çağrısı üzerine Doğu Berlin'e yerleşti ve içlerinde eşi Helena
Weigelin de bulunduğu bir grup oyuncuyla 1948'de Berliner Ensemble
adlı tiyatro topluluğunu kurdu. Berliner Ensemble, gerek kuramsal
çalışmaları, gerek sahnelediği çok başarılı oyunlarıyla, dünya
çapında ün kazanmakta gecikmedi.
Ülkemizde de tanınan ve oyunları çok sevilen Brecht
1956 ilkbaharında hastalandı ve bundan kısa bir süre sonra Berlin'de
öldü.
Tiyatro Hakkında
Portreler Yerli Ana
Sayfa