|
|
(d. 1920, İstanbul- ö. 19 Nisan 1993, İstanbul), şair, öykü ve oyun yazarı. Şiirlerinde yaşamın küçük ayrıntılarını, avarelikleri konu edinmiş; öykü ve oyunlarında kent insanlarının karşılıklı ilişkilerini, çatışmalarını, saçmalığa varan davranışlarını ele almıştır. Özel Işık Lisesi'ni (1937) ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü (1943) bitirdi. İstanbul liselerinde felsefe öğretmenliği (1943-48), Çalışma Bakanlığı'nda kası bir süre iş müfettişliği (1949) yaptı. İstanbul Konservatuvar müdürlüğü, belediye yazı işleri müdürlüğü, belediye iktisat müfettişliği görevlerinde bulundu. Şehir Tiyatrosu müdürü oldu (1961). Belediye Konservatuvarı'nda öğretmenken emekliye ayrıldı. Aksal, ilk şiirlerini Varlık, İnsan, Oluş dergilerinde yayımladı (1938-39). Daha sonra öykü ve oyun yazarı olarak da dikkati çekti. 1940'ların Yeni Edebiyat hareketi içinde günlük yaşamın, küçük ayrıntıların, avareliklerin şairi olarak (Şarklı Kahve, 1944) tanındı; gene de kendisine Cahit Sıtkı kanalıyla hece şiirinden geçmiş kimi öğelerden vazgeçmiş değildi. Gün Işığı (1953) ve Duru Gök'te (1958) aşırı bir yalınlaşma ile Orhan Veli'ye iyice yaklaştı. Eşik'te (1970), özellikle de Çizgi'de (1976) yalınlığı elden bırakmadan dilde derinlikler aramaya yöneldi. Uyak yeniden şiirinin köşetaşı olmaya başladı. Garip akımından ayrılarak İkinci Yeni havasına girdi; kendine özgü bir biçimde insan-doğa ilişkisine felsefe planında yaklaştı. Öykü ve oyunlarında da kent insanlarının karşılıklı ilişkilerini, çatışmalarını, saçmalığa varan davranışlarını ele aldı. Çeviriler ve sanat üzerine yazılar da yayımlayan Sabahattin Kudret Aksal, on öyküden oluşan ve olayları İstanbul'da geçen Gazoz Ağacı (1954) ile Sait Faik Hikâye Armağını'nı (Haldun Taner ile paylaştı), Yaralı Hayvan (1956) ile 1957 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü'nü, Kahvede Şenlik Var (1965) ile Ankara Sanatsevenler Derneği en iyi oyun yazarı ödülünü, Şiirler (1979) ile Yeditepe Şiir Armağını'nı, 1985'te "Vav"lar adlı öyküsüyle ENKA Öykü Ödülü'nü, 1990'da Buluşma adlı şiir kitabı ile yıllardır edebiyat alanında sürdürdüğü çalışmaları dolayısıyla Sedat Semavi Vakfı Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Aksal'ın bütün yapıtları ölümünden sonra yeniden yayımlandı (Gazoz Ağacı, Yaralı Hayvan ve Ötesi, 1994; Şiirleri 1938-1993, 1995; Oyunlar, 1998; Denemeler, Konuşmalar, "Geçmiş ve Gelecek" ve Başka Yazılar, 1988).
|